Çatı Akması : Sızdıran Çatılar için Önlem ve Tamir Rehberi

Çatı akması sorunu çatılarda ve altındaki yaşam alanlarında önemli hasarlara yol açabilir. Bir çatının en temel işlevi, su sızıntılarına karşı ilk bariyeri oluşturmaktır. Özellikle içinde yaşam olan çatılarda, bu işlev daha da kritiktir. Çatının akıtan yerlerinden sızan su, ısı yalıtımına, iç mekan konforuna ve çatının yapısal bütünlüğüne zarar verebilir:

1. İç mekân konforunu ve çevresel sağlığını etkiler.
2. Binanın termal verimliliğini azaltır: Bazı durumlarda ikincil su yalıtımıyla desteklenen kiremit/şingıl, yalıtımı korumazsa, ısı yalıtımı ıslanır ve yalıtım kapasitesini kaybeder.
3. Binanın temellerine sızarak statik özelliklerini tehlikeye atabilir.
4. Hoş olmayan estetik sonuçlara yol açabilir (lekelenme, ayrılma, pul pul dökülme).
5. Binadaki eşyalara zarar verebilir.

Bunun neticesi olarak nem lekeleri ve  küf oluşumu görülebilir, çatının taşıyıcı elemanları hasar görebilir. Bu problemleri ortaya çıkmadan önlemek için çatının en başta doğru planlanması ve gerekli olduğunda tamiratların zamanında yapılması önemlidir. 

Türkiye’de çatı akması oldukça sıkça karşılaşılan bir durum. TUIK, kurumsal olmayan nüfusun yaklaşık %30-40’ında sızdıran çatılar, izolasyondan dolayı ısınma sorunları rapor ediyor. Bu sızıntılar eğer doğru bir şekilde ve anında ele alınmazsa yapısal hasarlara ve çok yüksek maliyetli tamiratlara yol açabiliyor. Bu makalede çatı akması sorununun nedenleri, derhal alınması gereken tedbirler, etkili tamir yöntemleri ve önleyici tedbirler ele alınacaktır. İlave olarak su sızdırmaz bir çatıya sahip olmanız için çatı uzmanı Braas tarafından önerilen bazı ürün ve çözümlere de yer verilecektir. 

Çatı Akması Neden Olur? Başlıca Sebepler Nelerdir?

Bu can sıkıcı durumun çok farklı sebepleri olabilir. Ancak bazılarına göz atmak gerekirse:

• Hasar gören çatı malzemeleri: Hava şartlarına maruz kaldıkça çatı malzemeleri çatlayabilir, eğilebilir veya yerinden çıkabilir. Eksik, kırılan veya yerinden ayrılan her türlü çatı kaplama malzemesi suyun çatı yüzeyinden alt katmanlara geçmesine neden olur.
• Hatalı uygulamalar: Kullanılan ana kaplama malzemesi (kiremit, shingle, metal vb.) ve/ veya çatı sistemi bileşeninin (baca dibi yalıtımı gibi) bilimsel esaslara, temel mesleki bilgilere ve üretici talimatlarına aykırı şekilde hatalı montajı su sızdırmalarına yol açabilir. Örneğin, çatıda iki çatı düzleminin birleştiği vadi dere gibi alanlar, doğru şekilde yalıtılmazsa su girişine karşı hassastır. Aynı şekilde baca-duvar diplerindeki birleşimlerde veya çatı pencereleri gibi detayların eteklik montajlarındaki hatalar su sızdırmalarına davetiye çıkarır. 
• Tıkanan yağmur olukları: Gideri farklı yabancı cisimler nedeniyle tıkanmış derelerde su birikerek geri teper ve dışarı veya çatının iç kısımlarına doğru ilerler. Bu yabancı cisimler bir martının getirdiği kemik parçasından, dökülen yapraklara kadar çok çeşitli olabilir. Tıkanan giderler, özellikle gizli dere uygulamalarında daha büyük hasar yaratır.    
• Çatının yaşlanması: Çatıyı imal ederken kullanılacak ürünlerin kalitesine ve ülkemiz iklim kuşağındaki dayanımlarına dikkat edilmelidir. Burada yapılan tercihler çatınızın ömrünü belirler. Ancak nihayetinde her şey gibi çatınızdaki malzemeler de zamanla eskiyecektir. Kullanılan malzemelerin performansı azalacak ve su geçirimsizliğe karşı dirençleri düşecektir. Yapılacak rutin kontroller ile eskiyen malzemelerin yenilenmesi çatınızın ömrünü uzatacaktır.

Çatı Akması Nasıl Önlenir, Yapılması Gerekenler Nelerdir?

Yağış ve fırtınalar sırasında çatıda meydana gelen sızıntılar, zamanında müdahale edilmediği takdirde önemli yapısal hasarlara ve pahalı onarımlara yol açabilir. Bu sızıntıların yaygın nedenlerini anlamak ve yüksek kaliteli ürünlerle etkili çözümler uygulamak, dayanıklı ve su geçirmez bir çatı için çok önemlidir.

Örneğin, Braas Çatı Sistemleri’nin başta Braas Kiremit olmak üzere Divoroll kiremit altı su yalıtım örtüleri, Yakaflex baca- duvar dibi bandı, Figaroll Plus harçsız mahya sistemi, Vario S kanatlı oluk vadi dere gibi performans çözümleri çatının su geçirimsizliğini en üst düzeye çıkarır. Ayrıca, ilave yalıtıma gerek bırakmayan Braas sistemik kiremitler, çatının kritik bazı detaylarında kiremit ömrü boyunca koruma sağlayabilirler. 

Braas Çatı Sistemleri’ nin çatı akmasına karşı güçlü koruma sağlayan bazı çözümleri:

Çatıların Akması Sorununa Karşı Önerilen Etkili Bazı Çözümler

Çatı akması sorununun kök nedenlerini anlamak, etkili müdahalelere rehberlik edebilir. Aşağıdaki adımları izleyerek ve uygun çözümleri kullanarak, çatı sızıntılarını etkili bir şekilde tespit edip giderebilir, böylece çatı sisteminizin uzun ömürlülüğünü ve bütünlüğünü sağlayabilirsiniz.

1. Eskimiş veya Yıpranmış Çatı Kaplama Malzemeleri

Zamanla, hava koşullarına maruz kaldıkça çatı malzemeleri bozulabilir, çatlayabilir veya kırılgan hale gelebilir. Bu bozulma, çatının suyu itme yeteneğini zayıflatarak şiddetli yağışlarda sızıntılara yol açabilir.

Çözüm: Braas gibi dayanıklı kiremitler tercih edin

• Malzeme: Agrega esaslı kiremit veya piyasada bilindiği şekliyle beton kiremit
• Ebatlar: 33 cm genişlik x 42 cm uzunluk 
• Ağırlık: Adedi yaklaşık 4.30 kg (Modele göre değişkenlik gösterebilir)
• Sarfiyat: Metrekarede yaklaşık 10 adet kiremit 
• Yüzey Teknolojisi: Kiremitin ömrünü uzatan Evolution Innotech veya Portakal Kabuğu teknolojileri
• Garanti: Braas kiremitte suya ve dona karşı 30 yıl ürün özellikleri garantisi 

Braas kiremitler çevresel faktörlere karşı üstün direnç göstererek sızıntılara karşı uzun süreli koruma sağlar.

2. Kullanılan Malzemelerdeki Uyumsuzluklar veya Hatalı montajlar 

Çatı kaplama malzemelerinin yanlış monte edilmesi veya birbiriyle uyumlu olmaması, suyun sızabileceği zayıf noktalar oluşturabilir. Rüzgar, kar veya insanların ve hayvanların hareketleri gibi faktörler, özellikle hatalı monte edilmiş çatı malzemelerini yerinden oynatarak sızıntılara yol açabilir.

Çözüm: İster yeni, isterseniz yenileme işlerinizde çatınız için size önerilen malzemelerin birbiriyle tam uyumlu çalışıp çalışmayacağından emin olun.  Ürünlerin bölgenize, binanıza ve yönetmeliklere teknik açıdan uygun olup olmadığını kontrol etmek için bir mimar veya mühendisten destek alın. 

• Uyumsuzluk riski: Braas Çatı Sistemleri ürün ve çözümleri, bir bütün olarak tasarlandığı için malzeme uyumsuzluklarından kaynaklanan riskleri en baştan bertaraf edebilirsiniz. 
• Hatalı montaj riski: Braas’ın konusunda sürekli eğitim gören partner bayileri, Braas ürün ve çözümlerinin en doğru şekilde uygulanmasını sağlayacaklardır. Böylece hatalı montaj nedeniyle oluşabilecek sorunlar da en aza indirilmiş olur. 

3. Çatıda Su Yalıtımı Kullanmamak 

Çatınızda doğru katmanlama, planlama ve yoğuşma gibi çatı fiziği ile ilgili etkenler çatınızın ömrünü belirlemektedir. Su yalıtım örtüsünün olmaması, özellikle yoğun yağış alan bölgelerde veya düşük eğimli çatılarda, çatıları sızıntılara karşı daha savunmasız hale getirebilir.

Çözüm: Su yalıtımını belirlerken kullanılacak ısı yalıtımının cinsine ve bu iki katmanın birbiriyle doğru şekilde konumlandırılmasına dikkat edilmelidir. Özellikle bini yeri kendinden yapışkanlı, nefes alabilen su yalıtım örtüleri çatı kaplamasına ilave, ikinci bir koruyuculuk sağlar. 

• Malzeme: Divoroll Universal Hyper, Divoroll Duo Maximum veya Divoroll Clima gibi teknolojik su yalıtımları tercih edin. 
• Ebatlar: 1,5 m x 50m. 
• Bini Yeri: Kendinden yapışkanlı ikili bini yeri ile su sızıntılarına karşı tam koruma sağlayın

4. Tıkanan veya tahliye kapasitesi yetersiz yağmur olukları 

Tıkanmış oluklar ve iniş boruları, su akışını engelleyerek suyun geri tepmesine ve çatı malzemelerinin altına sızmasına neden olabilir. Biriken su, çatının iç kesimlerine doğru hızla ilerleyebilir. Yağmur iniş borularının çapı ve iniş yeri sayısında yapılabilecek hatalı tasarımlar, özellikle aşırı yağışlarda yağmur indirme sisteminin kapasitesinin yetersiz kalmasına neden olabilir. 

Çözüm: Etkin drenaj sistemlerinin kullanılması ve düzenli bakımı hayati önem taşımaktadır.

• Eylem: Yağmur indirme sisteminde dere ve iniş borularının düzenliği temizliği tıkanmaları önleyecektir. 
• Uygulama: Doğru yerde ve adette planlanmış Braas yağmur inişleri, 100 mm çapıyla çok büyük olasılıkla yeterli kapasiteyi sağlayacaktır. Özellikle yağmur derelerine taşınabilecek yaprak vb. maddelerin yoğun olduğu bölgelerde dere sisteminin bir ızgara ile korunması düşünülebilir. 

5. Hasar gören veya bozunan eteklikler / birleşim detayları 

Çatı üzerinde, baca, duvar, çatı çıkış, havalandırma vb. detayların çatı kaplama malzemesi ile kesiştiği detaylar, su sızdırmalarında en riskli alanlardandır. Bu detaylarda yalıtım için kullanılan metal bazlı eteklikler veya yalıtım bantlarının, kalitesi ve performansı önemlidir. 

Çözüm: Bu kritik detayda Yakaflex gibi premium bir yalıtım bandı kullanın. Farklı çözümlerde bu detayın düzenli olarak incelenmesi ve gerektiğinde hızlıca yenilenmesi gereklidir. 

• Malzeme: Esnek, UV Dayanımlı, alüminyum hasır donatılı yalıtım bandı 
• Uygulama: Bacaların, duvarların ve diğer çatı açıklıklarının etrafını sızdırmaz hale getirmek için idealdir.
• Özelliği: Baskı çıtası, silikon içermeyen sentetik kauçuk mastiği ile birlikte uzun ömürlü, tam su geçirimsiz bir detay oluşturur. Yüksek profilli kiremitlerle bile (Örneğin Braas Villa) tam uyum sağlayarak su sızmasına karşı güvenilir bir bariyer oluşturur.

6.  Soğuk İklimlerde Kar Kütlesi Birikimi

Kar yağışının yoğun olduğu bölgelerde, çatılarda buz kütleleri oluşabilir; bu durum suyun düzgün bir şekilde tahliye edilmesini engeller ve suyun çatı malzemelerinin altına geri tepmesine neden olabilir. Ayrıca kontrolsüz bir şekilde, kütleler halinde kayan buzullaşmış kar birikintileri, aşağıdaki canlılara veya çatının saçak bölümündeki yağmur olukları gibi detaylara zarar verebilir. 

Çözüm: Bu bölgelerde Divoroll gibi daha güçlü ve teknolojik su yalıtımları tercih edilmeli ve Braas kar tutucu kiremit gibi çözümlerle buzul halindeki kar kütlelerinin çatıdan serbest bir şekilde kayarak değil eriyerek çatıdan uzaklaşması sağlanmalıdır.

Çatınız Akıtırken Hasarı Azaltmak için Takip Edilebilecek Aşamalar

Çatınızda bir sızıntı tespit etmek endişe verici olabilir. Hasarı en aza indirmek ve daha fazla komplikasyonu önlemek için hızlı hareket etmek çok önemlidir.

1. Kaynağı Belirleyin: Sızıntının tam giriş noktasını bulmak için çatı katını ve çatıyı inceleyin. Elektriği kesin. 
2. İç Mekandaki Eşyalarınızı Koruyun: Su hasarını önlemek için mobilyalarınızı ve değerli eşyalarınızı etkilenen alandan uzaklaştırın.
3. Suyu Toplayın: Damlayan suyu toplamak ve yayılmasını önlemek için kovalar veya kaplar yerleştirin.
4. Su Basıncını Azaltın: Su tazyikli geliyorsa, suyun rahatça akmasını sağlamak için küçük bir delik açın. Bu sayede tavanda daha fazla hasar oluşma riski azalır.
5. Geçici Yama: Profesyonel onarımlar yapılana kadar hasarlı bölgeyi geçici olarak örtmek için yalıtım bantları veya brandalar kullanın.

Çatıda Su Sızıntısı Nasıl Bulunur?

Çatı sızıntısının kaynağını tespit etmek zorlayıcı olabilir, ancak sistematik bir yaklaşım süreci basitleştirebilir. Aşağıda, çatı sızıntılarını bulmanıza yardımcı olacak ayrıntılı adımlar sunulmuştur. Bu adımlar, yaygın sorunları etkili bir şekilde gidermek için özel ürün tavsiyeleriyle desteklenmiştir.

Güvenlik Her Şeyden Önce Gelir

Çatılar tehlikeli bir çalışma alanıdır. Bu nedenle çatının üzerine kendiniz çıkmayınız, profesyonellerden destek alınız. Herhangi bir çatı incelemesine başlamadan önce, çatının taşıyıcı sisteminin hasar görüp görmediğinden emin olunuz. Tereddüt halinde çatı ortamına girmeyiniz. Güvenlikle ilgili tüm kriterleri sağladıktan sonra, çatı çıkış vb. bölümlerden çatı üstü incelemelerini görebildiğiniz kadar inceleyebilirsiniz. Bunun için kuru, durgun bir hava durumu seçin.

1. İç Mekan İncelemesi

Şüpheli sızıntının hemen altındaki iç mekan alanlarını inceleyerek başlayın.

• Su Lekelerini Tespit Edin: Tavanlarda ve duvarlarda renk bozulması, kabaran boya veya nemli noktalar arayın.
• Su Yollarını Takip Edin: Su, görünür hale gelmeden önce kirişler veya kalaslar boyunca ilerleyebilir; herhangi bir lekeyi kaynağına kadar takip edin.
• Çatı Katını İnceleyin: Islak yalıtım, kirişlerdeki su lekeleri veya görünür damlamalar olup olmadığını kontrol edin.

2. Dış Çatı İncelemesi

İçeriden genel alanı belirledikten sonra, eğer bu alanı görebilecek bir çıkış kapağı, teras vb. var ise dış incelemeye geçin:

• Çatı Malzemelerini İnceleyin: Hasarlı veya eksik çatı kaplama malzemesi var mı, kontrol edin.
• Eteklikler ve Yalıtımları Kontrol Edin: Baca, havalandırma boruları ve çatı pencereleri etrafındaki bozulmuş eteklik veya yalıtımları kontrol edin.
• Olukları (Dere/Yağmur Olukları) ve İniş Borularını Değerlendirin: Su taşmasını önlemek için olukların temizlendiğinden emin olun.

3. Kontrollü Su Testi

Sızıntı kaynağı bulunamazsa:

• Kontrollü Su Uygulaması: Bir profesyonelle birlikte, içeriden sızıntıları gözlemlerken çatının belirli bölümlerine yavaşça su püskürtün.

Sızıntıyı bulamazsanız veya basit bir şekilde onarılamayacak bir hasar tespit ettiyseniz profesyonel çatı ustaları ile irtibata geçin. Çatınızda yapılması gereken tadilatlar çok fazlaysa veya çatınız kullanım ömrünün sonuna yaklaştıysa komple yenileme yapmayı tercih edebilirsiniz. Bu süreçlerde Braas yanınızda: Braas partner bayileri ile irtibata geçerek yenileme için ücretsiz olarak teklif alabilirsiniz. 

Sızıntı Sonrası Duvarlar ve Tavanlar Nasıl Kurutulur?

Sızıntı sonrası duvarları ve tavanları kurutmak, küf oluşumu ve yapısal sorunlar gibi daha fazla hasarı önlemek için hayati önem taşır. Herhangi bir temizlik veya kurutma işlemine başlamadan önce, daha fazla su sızıntısını engellemek için sızıntının kaynağının giderildiğinden ve onarıldığından emin olun. Süreç aşağıda belirtildiği gibi olmalıdır. Ancak, gerekli beceri veya ekipmana sahip değilseniz, bir uzmana başvurmanızın daha iyi olacağını unutmayın.

• Islak veya Hasarlı Malzemeleri Çıkarın: İzolasyon, alçı levha veya tavan karoları gibi ıslak veya hasar görmüş malzemeleri çıkarın. Islak malzemeler nemi tutmaya ve küf gelişimini teşvik etmeye devam edebileceğinden, bunların çıkarılması ve değiştirilmesi çok önemlidir.
• Duran Suyu Tahliye Edin: Zeminde birikmiş su varsa, mümkün olduğunca çok su çekmek için ıslak kullanıma uygun elektrikli süpürgesi  veya pompa kullanın. Elektrik prizlerini veya cihazları aşırı yüklememeye dikkat edin.
• Havalandırma ve Nem Kontrolü: Havanın dolaşımını sağlamak ve kurumayı hızlandırmak için stratejik olarak fanlar yerleştirin. Etkilenen alandaki nem seviyelerini azaltmak için nem gidericiler kullanın. Hava koşulları uygunsa pencere ve kapıları açarak alanın iyi havalandırılmasını sağlayın.
• Nemi Düzenli Olarak Kontrol Edin: Bir higrometre kullanarak odadaki nem seviyelerini düzenli olarak kontrol edin. Küf oluşumunu engellemek için nem seviyesini %50'nin altında tutmayı hedefleyin. Nem giderici ayarlarını buna göre yapın.
• Hasarı Değerlendirin ve Onarın: Alan tamamen kuruduktan sonra alçı levha ve tavanların durumunu değerlendirin. Islak alçı levha, sarkmış veya rengi bozulmuş tavan karoları veya zarar görmüş sıva dâhil olmak üzere hasarlı bölümleri değiştirin. Hasarın boyutu hakkında emin değilseniz veya onarım konusunda yardıma ihtiyacınız varsa bir uzmana danışın.
• Küf Belirtilerine Dikkat Edin: Küf oluşumunun herhangi bir belirtisi için dikkatli olun. Herhangi bir küf fark ederseniz veya varlığından şüpheleniyorsanız, sorunu doğru bir şekilde değerlendirmek ve gidermek için profesyonel bir hizmetle iletişime geçin.
• Temizlik ve Dezenfeksiyon: Etkilenen alandaki tüm yüzeyleri hafif bir deterjan ve ılık su çözeltisiyle temizleyin. Bu, kalan kiri, kalıntıları veya potansiyel kirleticileri gidermeye yardımcı olur. Küf oluşumunu engellemek ve alanı dezenfekte etmek için ardından bir dezenfektan kullanın.
• Restorasyon: Alan kuruduktan, onarıldıktan ve temizlendikten sonra, mekânı önceki durumuna geri döndürme işlemine devam edebilirsiniz. Bu, duvarlara veya tavanlara astar ve boya uygulamayı, izolasyonu değiştirmeyi ve çıkarılan armatürleri veya malzemeleri yeniden takmayı içerebilir.

Önemli Not: Kurutma süreci, su hasarının boyutuna ve mekân içindeki koşullara bağlı olarak zaman alabilir. Uygun kurutmayı sağlamak ve nemle ilgili kalıcı sorunları önlemek için titiz ve sabırlı olmak önemlidir. Herhangi bir adımdan emin değilseniz veya potansiyel tehlikelerden endişe ediyorsanız, su hasarı restorasyonunda uzmanlaşmış profesyonellere danışın.

Sıkça Sorulan Sorular

Çatı akması sorununun ilk belirtileri nelerdir?

En yaygın belirtiler, tavanda su lekeleri, nem izleri ve çatı sınır ve birleşim hatları boyunca kalkan, soyulan boyalardır.

Küçük sızıntılar daha büyük sorunlara neden olabilir mi?

Evet, küçük sızıntılar zaman içerisinde büyük hasarlara yol açabilir. Küf oluşumu, çatı karkasının taşıyıcılığında azalma, ısı yalıtımının işlevini kaybetmesi gibi. Hatta çatıdaki elektrik aksamı küçük sızıntılarda dahi suyla temas edebilir ve hayati risk oluşturabilir. Bu nedenle tamiratın bir an önce yapılması ve gerekli hallerde elektriğin devre dışı alınması düşünülmelidir. 

Akıtan çatımı nasıl tamir edebilirim?

Çatılar tehlikeli bir çalışma alanıdır. Bu nedenle kendiniz böyle bir işe girişmeyiniz. Çatı profesyonellerinden destek alınız. Ancak ilk aşamada, sızıntının kaynağını tespit etmeye çalışabilir ve içeriden geçici çözümlerle hasarın büyümesine engel olabilirsiniz. Sorunu gidermek için hasar gören kaplama malzemeleri değiştirilebilir, varsa eksikler tamamlanabilir ve çatının çeşitli detaylarında uygun yalıtım çözümleriyle yenileme gerekebilir. 

Şiddetli yağmurda bile çatının akmasını nasıl önleyebilirim?

Şiddetli yağmur sırasında çatı sızıntılarını önlemek için, hasarlı kaplama malzemeleri düzenli olarak kontrol edilmeli ve gerekirse değiştirilmelidir. Ayrıca suyun düzgün bir şekilde akmasını sağlamak için olukları temizleyerek, boşlukları veya çatlakları kapatmalıdır. Su sızmasına karşı ek bir bariyer sağlamak için yüksek su geçirmezliğe sahip su yalıtım örtüleri döşenmelidir. Çatının düzenli bakımının sağlanması önemlidir. Ancak yeni bir çatı yaptırıyorsanız, en başta, çatının doğru seçilmiş, kaliteli malzemelerle imal edilmesine ve tüm bileşenlerinin birbiriyle tam uyumlu olmasına dikkat ediniz.

Çatıdaki su akmasını tamir etmek için kime başvurabilirim?

Böyle bir durumda profesyonel bir çatı firmasına başvurmanız tavsiye edilmektedir. Çatılarda su sızıntısının yerini tespit etmek, bazen yeni bir çatı yapmak kadar zordur. Bu nedenle seçtiğiniz çatı firmasının özellikle sızıntıyı tespit edebilme ve çatıyı tamir edebilme tecrübesine sahip olmasına dikkat ediniz. Firmadan yerinde tam bir inceleme sonrasında sızıntının temel kaynağını, sebeplerini,  çözüm önerilerini ve kullanılması önerilen malzemelerle, sarf miktarlarını açık bir teklif halinde size sunmasını isteyiniz. Özellikle bazı mevsimlerde çalışma takviminin doğru belirlenmesi çok önemlidir. 

Akan bir çatıyı kullanmak güvenli mi?

Etkilenen alandan uzak durmanız gereklidir. Su sızıntısı çatının yapısal bütünlüğüne zarar vermiş olabilir veya elektrik çarpma tehlikesi ortaya çıkmış olabilir.

Evdeki malzemelerle geçici olarak tamirat yapabilir miyim?

Evet, bazı bantlar veya varsa su sızdırmaz olanları iç taraftan geçici çözümler sağlamanıza yardımcı olabilir.